utorak, 31. oktobar 2017.  07:04h
Pročitano 723 puta

Jakšić: Suština našeg posla je zaštita arhivske građe

Milan Jakšić direktor Istorijskog arhiva Pančevo nakon gotovo tri decenije rada u ovoj instituciji odlazi u penziju.

Milan Jakšić, direktor Istorijskog arhiva Pančevo Milan Jakšić, direktor Istorijskog arhiva Pančevo Privatna arhiva

Imenovan je za direktora Arhiva 1988. godine i do danas je na tom mestu. Ovo je bio povod da sa njim razgovaramo o dosadašnjim i ovogodišnjim rezultatima, trenutnim projektima, planovima za blisku budućnost i problemima sa kojima se Arhiv susreće.

Istorijski arhiv, u skladu sa zakonom, vrši zaštitu i stručne obrade arhivske građe. Poseduje 827 fondova i zbirki, u ukupnoj količini 8,84 kilometara arhivske građe nastale od 1718. godine do kraja XX veka.

Arhiv je organizovan kao jedinstvena služba koja obavlja poslove obrade i zaštite arhivske građe i registraturskog materijala u registraturama, sređivanje depoa, poslove u oblasti kulturno prosvetne delatnosti, istraživačkog rada, bibliotečke i izdavačke delatnosti. Nadležnost ove institucije obuhvata teritoriju grada Pančeva i opština Kovačica, Kovin, Alibunar i Opovo.

Arhivsko područje Pančeva osnovano je 2. novembra 1946. odlukom Gradskog izvršnog odbora Autonomne pokrajine Vojvodine, a arhiv je u našem gradu osnovan Rešenjem glavnog izvršnog odbora APV 1947. godine. Državni arhiv je evoluirao od državne ustanove koja je obavljala najosnovnije poslove arhivske službe, do ustanove zaštite koja na svom području, a u skladu sa zakonom, vrši  zaštitu i stručnu obradu arhivske građe. Arhivsko središte u Pančevu je postalo Gradska državna arhiva 1952. godine, koja zatim menja ime u Državni arhiv Pančevo.

Formiranjem arhivskog središta u Pančevu, 1947. godine, prikupljena je i preuzeta građa Magistrata iz 1794. godine, kao i građa Pučke banke. Najstarija građa u arhivu je fond Nemačko-banatski graničarski puk Pančevo od 1765-1872.

Arhiv je po osnivanju bio smešten u zgradi Gradskog narodnog odbora, da bi od 1951. godine bio premešten u zgradu Srpske pravoslavne crkvene opštine. Od 1965. godine imao je prostorije u delu zgrade Magistrata, današnjeg Narodnog muzeja u Pančevu, ali je zadržao prostorije u zgradi SPC opštine. Istorijski arhiv se od 1979. godine nalazi u zgradi bivše austro-ugarske kasarne, koja je izgrađena 1875. godine. Zgrada je za potrebe arhivske službe prilagođena i renovirana.

(Izvor: sajt Istorijskog arhiva u Pančevu)

Na toj teritoriji je i 47 sela. U gradu Pančevu, opštinama u svakom od tih mesta, se nalaze državni organi, ustanove, institucije, skupštine gradova i opština, privredni subjekti... Naš posao je, između ostalog, da ih kontrolišemo kako čuvaju svoju arhivu i uključeni smo u to. Suština našeg posla je zaštita arhivske građe.

Arhiv u Pančevu obavlja i zaštitu arhivske građe i registraturskog materijala van arhiva. Od početka ove godine taj posao je nastavljen u nekoliko privrednih preduzeća, opština, sudova, crkava...

Završili smo snimanje arhivske građe tri velika privredna subjekta koja je kulturno dobro, a postojala je opasnost da se zagubi, da nestane... Najvrednija građa na terenu, koju treba zaštititi, u smislu da joj treba hitno naći mesto, su stare matične crkvene knjige. Završili smo taj posao u Kovinu, Kovačici, Opovu, a počeli smo u Alibunaru... Opovo, kao najmanje mesto, ima dvestotinak matičnih knjiga – crkvenih katoličkih, pa takvih istih pravoslavnih, pa u nekim delovima opštine rumunskih, nemačkih... Svaka opština ima po 300, 400 knjiga, od 500 strana, pa puta 500 snimaka... Ogroman je to posao. Prošle godine Arhiv je počeo da snima i jako vrednu zbirku matičnih knjiga katoličke crkve u Vršcu. Puno arhivske građe za koju smatramo da je ugrožena, nalazi se u opštinama, u sudovima, u podrumima... Od prošle godine, zahvaljujući Gradu Pančevu, počeli smo da štitimo zbirku zemljišnih isprava Osnovnog suda u Pančevu. Ta zbirka je jako važna, pogotovo za period kad su se radile promene vlasništva odmah posle Drugog svetskog rata. Postojala je opasnost da bude uništena, jer je smeštena u podrumu, a mi nemamo prostora da primimo tu građu. Završili smo snimanje dokumenata iz 1947. i 1948.godine, a u međuvremenu pronašli smo i arhivsku građu iz 1945. i 1946. i nadam se da ćemo njeno snimanje obaviti do kraja ove godine.

U junu je bila izložba grafičarke Milice Bjelanović iz Zrenjanina, koja je dobila nagradu na Bijenalu grafike „Eks libris”, a ove godine Istorijski arhiv je izdao i knjigu „Kumova slama” Vitomira Sudarskog, bivšeg gradonačelnika Pančeva.

Bilo mi je posebno zadovoljstvo što smo to uradili. Sudarski u toj knjizi u svakoj drugoj rečenici spominje Pančevo, što je samo po sebi važna stvar za naš grad. Predstavili smo je čitaocima u Pančevu i Novom Sadu. Posebno je zadovoljstvo bilo čuti Novosađane, koji ga znaju i kao nekadašnjeg direktora „Dnevnika”.

Veliki problem u obavljanju svog posla Istorijski arhiv ima zbog zastarelog zakona. Ali ova institucija nije usamljena kada je reč o tome – s tim se susreću svi arhivi, ali i biblioteke, zavodi za zaštitu spomenika i muzeji u našoj zemlji čija delatnost je takođe regulisana ovim zakonom.

Mi ispunjavamo naše zadatke na osnovu Zakona o kulturnim dobrima. On je donet 1994. godine. Zastareo je i to nam pravi probleme. Već samim tim što govori o radnim i osnovnim organizacijama udruženog rada, o društvenoj svojini koja više ne postoji, vidi se koliko je prevaziđen. Mnoga od preduzeća odavno ne postoje, rasformirana su ili privatizovana. Kada naš čovek ode na teren da kontroliše rad, recimo, fabrike sijalica „Tesla”, koja više ne postoji, ali papiri su ostali, pre svega ima problem da pronađe kome da se obrati da mu pokaže gde je ta arhiva... Problem je, kada su privredni subjekti u pitanju, da ne možemo da primenjujemo propise o kontroli, jer ne znamo koga da kontrolišemo – organizacije udruženog rada koje zakon pominje odavno ne postoje. To bi se hitno trebalo rešiti donošenjem novog zakona.

Prostor u kome se skladišti arhivska građa je već neko vreme tesan da bi primio novu. Zbog toga je neophodno da se u što skorijem periodu to reši.

Naša zgrada ima 2.700 kvadratnih metara prostora za smeštaj što je dovoljno za oko četiri kilometra arhivske građe, a mi smo smestili već devet – dakle dva puta više. I sad je problem sa prostorom počeo da eskalira. Nismo u mogućnosti da preuzmemo i zaštitimo još arhivske građe. Zato smo predložili Gradu, kada bude iseljen zatvor iz zgrade u Njegoševoj, da mi dobijemo taj prostor i tu smestimo građu koja je dospela za preuzimanje od sudova, opština, škola i ostalih organa države. Ta arhivska građa je smeštena u neadekvatne prostore i zato ugrožena. Sada je došao trenutak kada bi trebalo to da se rešava. Nadam se da nadležni u gradu imaju razumevanja, jer je nedostatak prostora, pored starog zakona, glavni problem kada je u pitanju zaštita arhivske građe.

Milan Jakšić kaže da Arhiv ozbiljno i uspešno obavlja poslove iz svoje nadležnosti i drugih problema nema. On će u novembru biti penzioner i ne krije da mu je već sada teško što uskoro više neće biti svakodnevno sa svojim kolegama.

Iskreno volim ovu kuću i bilo mi je zadovoljstvo da budem sve ove godine uz moje kolege i saradnike. Želim da istaknem da Arhiv ima veoma dobar kadar. Školovali smo, učili naše ljude kako da budu arhivisti, da uspešno štite kulturna dobra.. Sretan sam što sam bio deo tako uspešnog tima.

Autor:  M.Manić
Ocenite ovaj članak:
(7 glasova)

Dodaj komentar



Saglasan sam sa pravilima komentarisanja navedenim u uslovima korišćenja!
EUR 118.94 119.66 USD 100.93 101.53 CHF 102.15 102.76 SEK 11.96 12.03

Najnoviji oglasi