Tom prilikom publici je prikazan i najvredniji nalaz – ostava zlatnog nakita iz srednjeg bronzanog doba, otkrivena na lokalitetu Grmušina kosa – Skorenovac.
Monografija donosi rezultate obimnih zaštitnih arheoloških istraživanja sprovedenih 2019. godine duž trase magistralnog gasovoda na području Pančeva, kao i opština Kovin i Opovo, u nadležnosti Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu. Izdavač publikacije je Zavod za zaštitu spomenika kulture Pančevo, a projekat je vodila arheolog Maja Živković, urednik izdanja.
Član gradskog veća za kulturu Pančeva Darko Ješić istakao je da publikacija predstavlja pisani trag jednog od najznačajnijih arheoloških otkrića u poslednjih nekoliko decenija. On je naglasio da su brojni energetski investicioni projekti u južnom Banatu zahtevali intenzivna istraživanja na više lokaliteta.
„Zaštitnim arheološkim istraživanjima na trasi magistralnog gasovoda dobijeni su značajni podaci o naseljavanju i kretanju stanovništva u južnom Banatu, od praistorije, preko antike i srednjeg veka, do turskog doba. Najznačajnije otkriće svakako je ostava zlatnog nakita sa lokaliteta Grmušina kosa u Skorenovcu, iz perioda srednjeg bronzanog doba“, rekao je Ješić.
Direktorka Narodnog muzeja Srbije Bojana Borić Brešković ocenila je da je publikacija završni čin jednog od najintenzivnijih arheoloških poduhvata u novijoj istoriji iskopavanja.
„Ova monografija nije samo naučni zbornik, već svedočanstvo o tome kako moderni razvojni projekti mogu postati prilika da osvetlimo najskrivenije slojeve naše prošlosti. Na trasi dugoj više desetina kilometara istražena je površina od oko 25.000 kvadratnih metara i dokumentovano više od 100 arheoloških celina“, navela je Borić Brešković.
Vršilac dužnosti direktora Zavoda za zaštitu spomenika kulture u Pančevu Milica Minić istakla je značaj međuinstitucionalne saradnje i primene savremenih, nedestruktivnih metoda istraživanja, poput geofizičkih snimanja, georadara i magnetometra, u planiranju i realizaciji iskopavanja.
Prema njenim rečima, Zavod je istovremeno sproveo istraživanja na devet arheoloških lokaliteta duž trase gasovoda, u dužini od oko 60 kilometara, u saradnji sa više nacionalnih i regionalnih muzeja. Tokom istraživanja otkriveno je više od 100 arheoloških celina i više od 10.000 pokretnih nalaza, čime je potvrđen izuzetan značaj ovog prostora kroz praistoriju i istoriju.
Posebnu pažnju izazvao je zlatni nalaz sa Grmušine kose – ostava koju čini 12 zlatnih ukrasa za kosu i lančić sa 21 karičicom, pronađena u ćupu starom oko 3.500 godina. Ovaj dragoceni predmet pruža jedinstven uvid u umetnost, zanatstvo i život zajednica srednjeg bronzanog doba na prostoru južnog Banata.
Nakon promocije knjige, publika je imala jedinstvenu priliku da vidi ovaj izuzetno vredan nalaz, specijalno prezentovan u Narodnom muzeju Srbije.
Kako je istaknuto, publikacija je rezultat zahtevnog i posvećenog rada velikog tima stručnjaka iz više ustanova zaštite kulturnih dobara i predstavlja značajan doprinos proučavanju i očuvanju arheološkog nasleđa Srbije.
