sreda, 20. jul 2016.  16:31h
Pročitano 879 puta

„Zbornik ivanovačkih Palćena Bugara“ čuvar istorije Palćena

„Zbornik ivanovačkih Palćena Bugara“, Magdalene Vasilčin Doža i Augustina Kalapiša je štampan tek 2011. godine, iako je sve za štampu bilo spremno još četiri godine pre objavljivanja.

Augustin Kalapiš je jedan od autora Zbornika ivanovačkih Palćena Bugara Augustin Kalapiš je jedan od autora Zbornika ivanovačkih Palćena Bugara Pančevo.MOJKraj.rs/arhiva

Prikupljanje građe je trajalo skoro 7 godina, a knjiga obuhvata mnoštvo istorijskih podataka, posebno deo od naseljavanja Ivanova 1868. godine.

Izdavač Zbornika je pančevački Istorijski arhiv. 

Augustin Kalapiš, jedan od autora kaže da je u ovom Zborniku želeo da zapiše najbitnije, da on ostane kao jedan spomen ili kao neki dokument za buduću generaciju, da znaju odakle su, ko su njihovi preci.

I mi smo želeli da znamo za naše pretke. Nadam se da će budućim generacijama ovaj Zbornik pomoći u očuvanju naše istorije. Po zadnjem popisu Palćena Bugara ima 307 u Ivanovu što je jako malo. Mnogo je starih domaćinstava, mnogo neoženjenih momaka, malo dece, a devojke nam se udaju u druga sela ili u gradu i to je problem. Pokušavamo da ih zadržimo kroz razne manifestacije i sekcije. Vrlo dobro sarađujemo sa mađarskim udruženjem, sa ljudima iz Rumunije i Bugarske sa kojima smo se zbratimili. Magdalena i ja smo dugo radili na prikupljanju materijala, sedam, osam godina, a onda četiri godine nismo uspevali da pronađemo sredstva za štampanje. Istorijski arhiv iz Pančeva je uočio da je to zaista vredan dokument i zato su ga uz pomoć Grada štampali pa sada postoji i pisani trag o našoj istoriji, kaže Kalapiš. 

I Magdalena Vasilčin Doža i Augustin Kalapiš su uložili veliki trud da zabeleže mnoge značajne događaje, ljude, običaje i istoriju Bugara Palćena u Ivanovu.

 

zbornik palcena korice knjige

 

"Zbornik ivanovačkih Palćena Bugara“ je dvojezičan, pisan je na srpskom i palćenskom jeziku. U njemu se može pročitati o istoriji Ivanova, o tome šta su radili preci današnjih Palćena i kako su živeli. Poseban segment čine priče Palćena prenošene s kolena na koleno, kao usmeno predanje, palćenske poslovice i izreke, kao i karakteristike jezika i pisma.

Magdalena Vasilčin Doža, koautorka Zbornika kaže da je govor banatskih Bugara veoma specifičan, i može se nazvati „banatski govor“.

To je dijalektni sistem koji je deo opštebugarskog jezika, ali ima svojih fonetskih, morfoloških i leksičkih osobenosti, koje ga razlikuju od bugarskog književnog jezika, kao i od drugih bugarskih dijalekata. Genetički pripada severnom pavlićanskom govoru, koji je rasprostranjen po selima bugarskih katolika u oblasti Svištova i Nikopolja, koji, opet, pripada rodopskom govoru. U pisanju se koristi latinica, 33 slova, a osnovni princip je fonetski, tj. piše se kako se govori, objašnjava Vasilčin Doža.

Pravopis je 1866. godine publikovao Jozef Ril, pod naslovom „Balgarskotu pravopisanj“. 

Prva knjiga na palćenskom jeziku štampana je 1851. godine, i to je bio mali katehizis, a štampao ga je Mađar Imre Berec, piše između ostalog u Zborniku.

Bugari Palćeni su katolici, a jedan deo Zbornika posvećen je religiji i daje objašnjenja o tome od kada su katolici, ali se bavi i tradicijom i običajima od kojih su mnogi bili vezani za crkvu svetog Vendelina koja je izgrađena u drugoj polovini 19. veka.

Zbornik je ilustrovan brojnim fotografijama pronađenim tokom istraživačkog rada.

Izdavanje Zbornika u tiražu od 500 primeraka pomogao je finansijski Grad Pančevo. Primerci Zbornika mogu se pronaći u pančevačkom Istorijskom arhivu i Gradskoj biblioteci u Pančevu.

Autor:  V.J.P.
Ocenite ovaj članak:
(2 glasova)

Dodaj komentar



Saglasan sam sa pravilima komentarisanja navedenim u uslovima korišćenja!
EUR 0.00 0.00 USD 0.00 0.00 CHF 0.00 0.00 SEK 0.00 0.00